وشيخ محمد بن بابويه رحمه اللّه بعد از ايراد اين حديث گفته است كه : روايات مختلف است در ذبيح ، بعضي از آنها وارد شده است كه إسماعيل است وبعضي وارد شده است كه إسحاق است ، ونمىتوان رد كرد اخبار را هرگاه صحيح باشد طرق آنها ، وذبيح إسماعيل بوده است وليكن چون إسحاق متولد شد بعد از أو آرزو كرد كه كاش پدرش به ذبح أو مأمور شده بود وأو صبر مىكرد براي امر خدا وتسليم وانقياد مىكرد چنانچه برادرش صبر كرد ومنقاد شد پس به درجهء أو مىرسيد در ثواب . چون خدا از دلش دانست كه أو در اين آرزو صادق است أو را در ميان ملائكة ذبيح ناميد براي آنكه آرزوى ذبح مىكرد ، واين مضمون به سند معتبر از حضرت صادق عليه السّلام منقول است وحديث حضرت رسول صلّى اللّه عليه وآله وسلم كه فرمود : من پسر دو ذبيحم مؤيد اين معنى است ، زيرا كه عم را پدر مىگويند ودر قرآن نيز وارد شده است وحضرت رسول صلّى اللّه عليه وآله وسلم فرمود : عم والد است ، پس بر اين وجه سخن آن حضرت درست مىشود كه فرزند دو ذبيح است كه إسماعيل وإسحاق باشند كه يكى ذبيح حقيقي ووالد حقيقي است ويكى ذبيح مجازى است ووالد مجازى . واز براي ذبح عظيم وجه ديگر هست كه روايت شده است از فضل بن شاذان كه گفت : شنيدم حضرت امام رضا عليه السّلام مىفرمود : چون خدا امر فرمود إبراهيم را كه ذبح نمايد به جاى إسماعيل گوسفندى را كه بر أو نازل ساخت ، آرزو كرد آن حضرت كه كاش فرزند خود إسماعيل را به دست خود قرباني مىكرد ومأمور نمىشد كه به جاى أو گوسفند بكشد تا به دلش برمىگرديد آنچه برمىگردد به دل پدرى كه عزيزترين فرزندانش را به دست خود بكشد ، پس مستحق مىشد به اين ذبح كردن درجات أهل ثواب را بر مصيبتها . پس خدا وحى فرمود بسوى أو كه : اى إبراهيم ! كيست محبوبترين خلق من بسوى تو ؟ عرض كرد : پروردگارا ! خلق نكرده‌اى خلقي را كه محبوبتر باشد بسوى من از حبيب تو محمد مصطفى صلّى اللّه عليه وآله وسلم . پس خدا وحى كرد بسوى أو كه : أو محبوبتر است بسوى تو يا جان تو ؟ عرض كرد : بلكه أو محبوبتر است بسوى من از جان من . فرمود : فرزندان أو بسوى تو محبوبترند يا فرزندان تو ؟